Lhaj Belaid (abaàkil)
Aller à l'index des artistes
Aller au site Imurig.net
Cliquez ici pour écouter

 

 

Cliquez ici pour les Paroles:

ajeddig | amnay | amuddu n baris | amuddu n lhijj | aTbib | atbir umlil | ayyis | ccrab | istara | lehna | lHasani | ljuhr | lmakina | SalHin | sber | tabrat | tadwayt d lqqelm | Talb | taliwin | timgglijt | tiznit | Tomobil | war laman |

 

ajeddig

ajddig n imi n tergwa llaàwn
a ya amar kk-id iHyazan igh arra nek
urrin-d idammn udm d tadsa ferHn
a nger walln n laHbab lligh ten myargh
ad dagh izàem ils-ad inu igh isawl
ukan nstara-n lberr s tiTT inu
kullma neZra zund igh t-iTTafgh
gh ifassn n laHbab lligh-tn myargh
a mar igan isemg i warraw nes
a bab n jmil istahlla kra yiwi
a bab n jmil istahlla lxir nes
a mar igan lxenjr lli itsulluyn
a mar igan lktab nes ad ten yaqqr
negh iga ajjig a tn ghwin s ufus nes
negh iga lkas ar gis issa s imi nes
a bab n jmil istahlla kra yiwi

(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

lberr: la terre ferme, le pays

 

amnay

isa ukan txemmamgh ar nttaàejjab

magh ijran illigh njla ghar f imurig
inna lkemgh ngher tibratin d lwijab

laHbab d yan icwan ar t netmejjad
igh nebder lHbab d imgharn d lqiyyud
fadd ilemma ad addergh itbiren negh izunkaD

mla ihij lqqelb n lmuluà d urekkab
ur intil ccuf n urekkab gh dar lbià
ur intil ccuf n urekkab gh dar lmelàb
ar ismuqqul ayyis gh lHafr ar azagg
issen tizdayin gh dar lbià


"amnay", le cavalier

(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

 

 

amuddu n baris

Illigh rad nd’mgh awal-ad, s’s’ah’t a f ak d iwigh
Illigh rad nd’mgh awal-ad, s’s’ah’t a f ak d iwigh
Ad ak badlgh awal, imma sul kullu iga yan
Ad d nbdu lqis’t, frh’gh lxwbar-ns
Wa xuti, lxwbar-ns a kwn id yiwim
Ssuq 3am mqqurn, lligh a ttibnawn gh Bariz
Mqqar t id ur nkki, lxwbar-ns llan dar-ngh
Kulmma t id ikkan, ur i3awd bla 3la xir
Yan urta iz’rin s’s’lt’an lligh d ikcm Bariz!
Yal lfrh’ d yat lhimma is a tghacca l3uqul
Wa lfrh’ d yat lhimma is a tghacca l3uqul
Wa d yal l3dad n t’t’yara, h’ban kull ignwan
H’bun ikalln s t’umubilat, d t’t’bl d l3lumat
At t ins’r Rbbi, gn agh lhibt s wudm-nsn
Kra igan lh’akm, kullu frh’n i laqdam-ns
Ssuq 3am ira tn kuyan, is yiwi rrja srs
Kuyan d lbiru nna gh llan ar gis ittd’alab
Ad d iz’r aylli jjun ur issin ula jjun z’ran ntn
Ad d iz’r aylli jjun ur issin ula jjun z’ran ntn
Isrrh’ lmxzn yan iran ad d istar, i3unt
Gh lkri l lbabbur; lxutur gaddan d lfrh’
Lmghrb a ih’yyln, kuyan ifrh’ gis i gwmatsn
Ar tn tmiggirn gh lb3d, sul xsrn d lmal
Gh lkri n t’umubilat d lh’san gratsn
Ifrh’ kuyan i y aytmas d lxwbar 3dlnin
I tarwa-nsn d lmuh’ibbin d lwaldin-ns
Iw3r lfiraq, icqqa bahra, ib3d lh’al
iTTuwl umuddu kuyan igatn (?) umarg d lferH
Tabratt a ixas’s’an ngh laqdam ar Bariz
Ad d nawi lxwbar, skrgh iqsidn 3dlnin
An nz’r wanna ssngh is a tbddadn d l3ar
Igh nskr nnad’m, ra t fhmn irgazn 3dlnin
Kkigh Sus, kkigh akkw lghrb, kkigh Fas ar Dmnat,
Kulci irgazn lli ssngh ur a tn sul z’rragh
Ad ak badlgh awal, imma sul kullu iga yan !
Zzigh is kullu muddan, gammigh mad ittgawarn
Yan ighwlid s tuns, yan s Sant’it’yan negh Bariz
Walaynni yan iffughn f l3ar-ns, ur t ilkem ccr3;
Tarwa kullu n tas’ila d irgazn 3dlnin,
Willi ur ra is’br l3ar ula s’brn i tdallit,
Inna gh d maqqarn, ih’ubbu yan yan
zund ukwan igh tn yuru yan
Lfi3l-nsn ka d z’rragh!
H’aqqan walli gh a kullu ttndahn kra igatt ass ,
Ccix sidi mulay I3qub, is gan ixdimn-nk.
Ya lawliya lligh a ttndahn a, azn sul lhdiyat ;
Lburkt-ann ad ufan id bu Fransa lli ih’nnan ;
Ntni agh sul illa ma ittinin : mqar d l3ar!
Kada n ma iftan, iga lmskin, yawid laluf
A llan ghir dar aytmas willi s’brnin
Mqar rat tn yasi s ddin, ar d is’s’ifd’ l3ar
Lmsakn ula d’d’u3fa d wi tn akkw ur igin,
Ula igwrramn kfan i kuyan s lmiqd’ar-ns
Ur a nsawal lghrd’ : awal l lh’aqq ak d iwigh !
Kkigh Sus, kkigh Ih’ah’an, nstara id’uran
Mqar d i3mmarn, id bu Fransa at tn ibnnun
D lqwbab n s’s’alih’in ula kra gh ljwami3
Qumn timzgida s gigan d lmal,
Qumn t’t’lba d imh’d’arn s lhdiyat,
Ula walli izrin d warraw-ns, wakdalik
Kada n lmah’al ad fukkwan s lmand’a n Bariz
Kada n lmasakin a ighnan tighrad, a ig lh’al
Yan ittz’allan, kulmma d irur s l3rg h’llan
Acku ghila lh’kuma hatinn kullu tn gan yan
Ijmml agh Rbbi s lmxzn, ithnna ugharas
Ur sul illi ccqa gh lbrr wala gh waman
Wanna iran amuddu ad ur yakk l3durat !

Merci à Rachid Agrour

Source:
P. Galland-Pernet, "Littérature orale et représentation du texte : les poèmes berbères traditionnels"

 

amuddu n lhijj

rriHla d lxabar nnunt ad t-id fassergh
lfayda hann amuddu ur iga ur gis iDher yat
amr lHijj nigh idda yan ad-d iZur gh lwaldin nes
a nnbi negh rasul ullah mla yk ujadgh lmal
kra igan làam irad-d nZur gh lqubbt nnun
acku hann igharasn ran kigan d lmal

a maSr iTTaf lbabbur nes gan urd imik
wanna ten issudan ur kSuDen gh taDDangiwin
lbaHr n fràawn wanna-t izrin a ihennan


traversée du Nil au port du caire
par David Roberts 1839


liHram ass nna lkemgh "rabgh" iferd fellagh
igh ilkem "jedda" ar ittannay tiSSumàiyyin
badeln waman ibadl iyyi Tàam ibadl rriH
nZur-d ummana Huwwa s nniyt iferD fellagh
neg rrJa gh "mekka" hann lHajj iTTs ur ad -t Zerran
acku habb-rriH rjjangh abla gh làwin nes
wallaynni ira ad as isemH rebbi iratn ed ghemkad
iàemmer niyyt arrummuy ur as iqqwDi yat
imma lHaj ad ukan iZur ilhu righ darengh
igh iZra "mekka carifa" tuf kullu ddunit


ancienne photo de la Mecque


iZur-d lmaqqam n SSuHaba d willi zrinin
iZur ghilli gh ilul nnabi rSul idàu yasen
ula jbel "qubuys" d "lmàlas" (?) Zurn ula jbel "nur"
Tufn gh lHaram ddenb ur fellas ghaman
isàu nger "Safa" d "lmerwa" isHaDer-d liman
kkuZ ad gan lfarayD labudd ad ten akkw ifhem yan
liHram d TTawaf d saàyi d àarafa d gh nttana (?)
a jbel "àarafa" inna awa mladd lihwa n yan
kra igatt lmiàad ad gis iHDer d imZiyyern
lHajj hatinn igh iHDer i luqqfa kad hennan
iga aghrib ur iggut lmal ikSuD ad gawern
lmuzdalifa labudd ad-d gis igru yan
iZran n tterjim n cciTan gh kraD ussan
acku rad ukan lkemn "mina" rad gis gawern
Tufn kkisn lHram rJemn kullu ibelsan
ig rrja gh "lmadina" telkem twala ad kerrun


ancienne photo de Madine avec ses minarets

"làacariyya" llan midden nnan taggug fellagh
"lxummasiyya" llan waman idrus làwin nes
lhna af tkkur imma agharas kullu iga yan
ad ur tament "habb rriH" igh nit didk imun
ur ra-kk yut aghar igh inna ra-kkwn akkw iffgh rruH
wallaynni ad ukan lkemgh nZr-enn tiSSumàiyyin
nZur-d acafià ur rad sul nkwti tawdiwin
ass n ljamà gh "lmadina" ra nn gis iHDer yan
lfayda hann lmanasik n lHijj nzrit-ent
"lyunbuà" wanna t-id iran labudd n uram

wanna iran "ccam" a issudu gh chemin de fer
cehr u neSS irad t-id akkw izri gh rbeà iyyam
gh lxla d lqqifar uzzal imHada d wayyaD
iqumt làetmani ixser gis kigan d lmal
ghikan d làessa d làesker ur fellas ghafeln


Soldats turcs à Jerusalem en 1895
comme les aurait vus Lhaj Belaid


"lqquds" en 1877

yan ilkemn ccam is iluh unfus ithennan
acku ad ukan lkemn "lqquds" izur gis-nt
iZur saydna ibrahim lxlil idàu yas

imma lHasanayn labudd arkigh izger "nil"
"maSr" ur iHuddi ra-k neml kra gh lxbar nes
làajb n lhram d win lazhar a-k d iwigh
imma "lqqahira" yan ur ak ikfi laxbar nes
illa lgamus illa lqqwDen kulci gh lBhr n "nil"
tighri tella d làilm d lktub urd imik
"iskendriyya" rad-d nZur "amghawri" kigh telkemgh


les pyramides par David Roberts en 1839


La mosquée- université Al Azhar


a ccix sidi muHmmad lHajj niwi rrja serk
igh ilkem "sidi mgdul" ithenna gh waman
ng-inn taghwiyyit s sidi bensliman dalbgh as
wanna igan sibba n Ziyyart ad dids ncerk

làajb ur t ikar (?) ula lahmum a igan wanna iftan
immudda neqqel sers ma rad agh-d awin
yan ikkan mraw isugwassn inna iwigh-d lmal
ur akkw gin ttaman i remdan n rebbi d tZallit
cehrayn i wass ad t ilazemn igh-t iàemd iccit
cuf a gwma smmus isuggwassn tgadda d wayyur
tmentac-r-miyya ad-t ilazemn gh leàdab n tZallit
is ur yuti ma nn ifl ghaylli d yiwi ugacur ad

sa n lfarayD add iferDn f luDu Dhern akkw
nniyt igh lkemgh udm nuwwugh gis is gan lferD
wiss sin zgh irid n udm as Huddan gh lferD
irid n ifassen wiss kraD as Huddan gh lferD
a tighumrin iDuDan iHukku nger-attsn
amHas iga wiss kkuZ a iàuwl (?)
wanna dar azzar-an mqqurn ismun dids afus
irid n iDarrn wiss semmus as Huddan gh lferD
ddalk nes iga wiss SDiS as Huddan gh lferD
lafawr iga wiss sa luDu iferD ad-t izdi yan

taDDinga: vague, masse d'eau, pleine mer
tauda:
peur
làetmani:
je pense qu'il fait allusion aux Ottomans
tighri: études
amghauri: cheikh abdallah chef des biktashis originaire d'anatolie, arrivé en Egypte au 13ème siècle. Ayant un nom turc imprononcable il fut surnommé Al Maghawri (celui des grottes).
sidi muHmmad lHajj: Sidi Mohammed el Hajj bou àarqiyya, saint patron de Tanger mort en 1718.
sidi mgdul:
saint Regraga, situé à environ trois kilomètres d'Essaouira. Il est entouré de nombreuses dépendances destinées à loger les pèlerins qui y viennent de toutes les régions. On dit que les prières qui y sont faites sont toujours exaucées.
Sidi Ben Sliman: Muhammad ibn Abd al-Rahmân al-Jazûlî est mort en 1465 dans les environs de Mogador. Son corps fut transféré à Marrakech oú il est l'un des sept saints de la ville. Rénovateur du Soufisme marocain à son époque en vue d'une mobilisation pour défendre le pays contre l'invasion ibérique. Son ouvrage, "Dalâ'il al-khayrât", fut le slogan et le symbole de cette résistance.
agacur:malchanceux, malheureux

(transcription et recherches par Aaziz Lahrouchi)

 

 

aTbib

nDalb i uTbib imik n isafaren ur agh-d iwajib
issendm agh lligh agh ur isker s lxater ukan niwerrid
ssengh izd amHsad nettan d inwaccen is agh gan làib
imma aTbib lli dar nssen asafar yan ur t iHsad
wanna t sers isigglen ira asen-t ifk negh asen-t izzenz

iwajb i uTbib isawel inna yangh awal n lmufid
inna ddwa n lHubb ur iTTf asafar aghar win lqqenà

negh aglif igh iga win nes ixyyer ten ikkis gis amud
taddart wanna gim ixiyyern sselt ig aysen-t atig
meqqar d ikkis ajenwi icc tamment nnes ur akw gis làib

tamment tanna n ibbi mars a kullu ixiyyern gh ujeddig

ssendm:attrister
taddart:
ruche
atig: prix, valeur

(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

 


atbir umlil

atbir umlil nra a nmun s darun
igh iyyi trit nra bdda a neg win nun

a nmun a nZr wan nna nra gh ddunit
iqqan agh-d usmun lxyar d kiyyin

ma yyi imlan is ijla utbir
iga waHdat ur imun d yan
a xuya atbir negh aHbib n yan
ad-t ukan laH iqqand ad jlun
lmuluà yan iSiyyDn itbirn
nekki nnigh yuf ad ten iDalb yan
igh ira a t terbbut a bedda ig win nun

nekki nnigh yuf ad ten iDalb yan
i walli t yurun negh ten rebban

imma axlawi ur sar ggawern
mlad lihwa nes is ira ad jlun

(transcrit par: Aaziz Lahrouchi)

 


ayyis

lljam umlil d twenza n wurgh
kuyan igh gan lbià iratn
lemliH irxa nit lbià nes
mqar idrus atig ilatn
lla iàawn at a igwilaln
lli gha tziyyadn idellan
a tarigt n lejdid usin ten-t
àamda n wanna mmu di tuck
igh iga tni urta àellimn
imma ayyis kigh ijemà ur rad-t sul
issiHil kigh illa gh lmelàb
lligh myarn lbaruD issen-tn
a yan ittwellaàn ig lfars
ayyis igh-t ghwin idellan
ur rad ten Sghin làib ilatn

Interprété par Ammouri Mbarek
(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

tawenza: frange
atig:
prix, valeur

 

 

ccrab

Ida nan na na na !!!
Ajjatagh ajjat ukan ur dari ljewab nnuna
Ajjatagh ajjat adda smammigh ud awala
Ur darnegh awal ula tafegh lwijabnnuna
neZra aylli ju ur nessen ula is rad ilina
kullu irgazen lli snegh lksawi tujjutina
chuf l3ilem d lquran lan gh lHal iheyyani
ur isahella ghar lkhir gand lqre3a gh ufusi
ur issin chrab is iHrem inna mu gren is iHrem
willi sanin chrab iHrem !!!
innat rebbi gh lquran yan issan chrab iHrem
aynna yiwi ljnet ura gis nesin
suggan f yan ur issin chrab iHerem
   
igh itub rebbi gan aHnin iragh ismeH
ichahdagh rebbi li yangh ikhlqen
illa urgaz iggula ar yuf chrab atay
illa urgaz yusin lwird art dun s chikha
issan chrab is iHrem ireZ ula tazallita
*****
   
Ayt lmakan irbbi Hurmigh sadat nnun
Adagh ka slemen igha sawlegh ura bader yan
Abla s lkhir mad ntlum illuzayagh
Ar nteHcham inna gha sawlegh mach han neggumi
Ayan ra iqqum lmaqaminw aysen naj awala
Abab lm3ena righ ak nechawr fatiyyid awal
Ikhwu yagh l3aqel zud ikhewu urZiZ amana
laHsul willi ganin ayt lme3na gummigha
maf ra nsmami laH Taleb iliH agwrrama
ayyi isker lHrez negh du3a is rayyi dawana
chahewa d lhawa mlken ulinu ghleben sifa
*******
Ar itmerrat lme3na zud ikht ak ibadel yan
Ari itmerrat lba3D kun igh neZra awal igutasa
Ur isen lm3ena ma itini ukan ifrd awala
Ajjagh ukan ajjagh adda smamigh ad awala
Yan d unqiranes ad itmuna gh ugharasa
Yat nit ura tsnegiri ghewilli mreDanin

Transcription: OUTACHFIT Lahoucine.

 

istara

istara uDar inu bnnaqs
ur agh iTTfar lgherD ulluyn

iwa bismi nusi-d imassn
ad dagh neqqen i tiyyuga ar nesswa
lmelk nmyar ad ten ghellilgh
ikun aHbib lli dda cerkgh
a kigan d lxir nga wins

yan iran agh yawi tabalist
ixaSSa ten ugayyu d làaqel
wa tamunt rebbi ad ten-d iSerfn
wa tafukt negh ajeddig nnunt
ad terwast a winu gh lxater

istara uDar inu bnnaqs
ur agh iTTfar lgherD ulluyn

iwa bismi llah iga win yan
iran a isellm f igwilaln
ula laHbab nna d icerk yan
a kigan d lxir nega wins 


tayyuga: labourage

 

(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

 

 

lehna *

Aywa winu mas tnnit igum lhena
Ized anbDu d ayt umarg nmun nit ka
Ini tgit l3alim da yakkan amarg
Ini tgit lfahim da yakkan amarg
arayt  lm3ena ara fkataghed lwijaba
negh ajda3 igan atni igh yad iju3
lkheyar gis han wanna feghen l3yub
igha ur itazal nsen is iHeDa l3yuba
iTuDeyyi3 lmal iwad isghan srej
ur sar sghin ajda3 urta yuddiba
ur issin itarikt ur issin amehmaza

Transcription: OUTACHFIT Lahoucine.

*Interprété par Hmad Amentag

 

lHasani 1

awn hdugh lbayàa ka yagellid, wa lhasani
nga làar nnun arkigh nxwa lblad, wa lhasani
nra ad kullu senn midden lHurma is-t nghwi, wa lhasani
nra agh yuqqer yan igwmern igh nufa SiD, wa lhasani
ad ur nut imil nzgelt irwel udad, wa lhasani
nga lmuluà meqqar ur nZDar i DDerb, wa lhasani
allah mamenk iHiyyl yan igwmern udad, wa lhasani
igh ighwli d iJarifn inna gh-t ur nssuggw, wa lhasani
yuf ad ghwin arraw nes rbbun-t igh igerd, wa lhasani
itabàa ten s lxaTer ar d isn ittelàab, wa lhasani

lHasani 2

midden ghil lghucc as àmmern lan làib, wa lhasani
kada n yan TTafn jjnanat lint ifrig, wa lhasani
asin tasarut nes inna yk is immenà, wa lhasani
ur issen imakern is gisn jllan ghiyyiD, wa lhasani
àuwweln f lbab ula slalik d neqqab, wa lhasani
imma ukan igh iga uduwab bab n Temà, wa lhasani
irad t nit afin isker tizra (?) i ifrig, wa lhasani
kkisn aynna ran iga zman ghiyyiD, wa lhasani
ur akkw ra iDher laTer uZu iga ljdid, wa lhasani

bab n jnnan netta itthenna rgeln lbab, wa lhasani
ur iTTf làaqqel yan yumenn gh uduwab, wa lhasani
meqar gan lfaqqih sul iTTf aàekkaz, wa lhasani

(transcrit par Aaziz Lahrouchi)

lHasani 1 interprété par Hmad Amentag
lHasani 2 interprété par lHaj Belaid lui-même

zgel: rater
igerd:apprivoisé
aduwab: le portier

 

 

ljuhr

ad dagh nxtar a ljuhr gh ifili nek,
yan uHbub n wurgh
nra ad ten neqqn i tazra (?) a gisn smirqqiyn,
igh iga zzin nes
nra ad ten hdugh i bu zzin a ysn ferHn,
a yili d lxaTr
DDiaman d ljuhr igh imun d lxatm,
a zzin iga win nek
atay buxatm d lbellar gh ufus
d lghelmi d lxatr
ad ak irwan a ccbab meqqar tmZit
d usklu d lxaTr

(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

 


lmakina

ixf inu budd ar tenDamgh illigh nn ufigh
bab n lmakina isker lmziyyt illigh a ttasin
awal ghikenna gan ur ibadl ur ittighiyyar

yan iskern lxir hatin iwajb ad ten yadder yan
willi zrinin ur a sawaln ghar f lbaruD d isan
nekwnnin Tumubil d watay nettan d lbenian
d laxbar n fas ula merrakc nigh ar agwelmim
af rad asigh lmeàna lli s righ ad t-id inigh
wanna iran a imuddu ad ssudun gh lberr negh aman
"CTM" tghwi akkw lgherb ur dis igadda yan


Ancien bus de la "CTM"

monsieur billa (?) d lwakala nes iqabel-t-nt
hann barutil (?) iga ccaf n tmmi n blad n sus
wanna iran Tumubilat gh imgharn d làummal
nettan kad a sen izzenzan ur rad ten iHukku gh lmal

yan ikcemn d trudant kigh ilkem dar lbaruD
isaqqsa demnati labudd ladn nesn ad ilin
ad ak ikf awal i sadati nettan a igan nnaDir nes
isker lbnia anqqira nesn manigh llan


"lmakina", le Phonographe

iqqand a nadder Tumubil ula lbabbur igh ukan
usint lHjjaj ar "mekka" igh ka yujad lmal
llant lHarakat àdelnin tilli d igguran
wanna iran lHijj ad ur asin walu gh ugharas
iDiD ugellid iweqqafn s lbriH iDiD awal
si lmadani lqebbaj a igan anebdad iSelH
merrakc ula taSSurt wala adrar ula demnat
ula amzar ccix sàid igabel lHjjaj n sus

nettan a igan ttajer s lmal nes ur Htajjn yan
iTTaf Tumubilat iqum adrar ula azaghar
tinduf ar darlbiDa iDmen wanna d usin
tiznit ar darlbiDa iDmen wanna d usin
ibla ccafurat nekkin urrighd i leàiub nnun
acku ar skarn lmsayl ula tiguDiwin
ad ur tament accafur akurti wala agerSun
acku ar skarn lmsayl ula tiguDiwin

(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

CTM: La "Compagnie de Transport du Maroc" crée en 1919, a connu une progressive expansion sous le régime colonial dans le sud du Maroc.
lbabbur: bateau à vapeur

 

 

SalHin*

SalHin assadat almuluk
righ awkan tHaDrem igh sawlegh
land imurigen rmigh tremim angh
atarwa ljwad msakwn alli3awn
munad kullu helli igh tmewafaqem
atarewa  lHbab kchim irayti
han ayt imurig lan kullu sulen
willi yas isfliden at irmin ifleteni
wa timgharin igut umla taqureT
ima ljid ur ibala isawn freHen
ima chaja3a laSel as llant
mami  ira umZluD awi chra n-lkhayl
mami i3na bab n-zzin igh nit ikmel
chewr tiri  ig lmal gh ufus-nes
yan mu i3del rebbi ghar leyyam-nes
iDer f ljid igiten gh TiT mqureni

Transcription : OUTACHFIT Lahoucine.

*chanté par tarwa n lhaj Belaid

 

 

sber *

wa akka iSber yan imma ddunit ar ukan zrayent
wa akka ijlu yan ulladd nekf a ixf inu i tdallit
wa akka iSber yan imma bulmal ann izzrin ddunit
lqqul kad ggummigh imma laHbab ur akkw giwn Sbirgh

*Interprété par Hmad Amentag

 

 

tabrat

Vous pouvez mettre votre contribution ici. À envoyer à : imurig@imurig.net

 

tadwayt d lqqelm

usigh-d tadwayt usigh-d lqqelm d lkighD
aynna inDem lqqelb aran-t iffassn
a ggis iHDer waàrab ula icelHiyyn
mmatigh s ubaraz a serk nsawl
a walli ittawin f medden tanuwacct
igh iyyi iga gh lhsab ur as nsamH
ad isaqsa willi d a ttenSirrifgh
nkki yan iran Lhubb inu nra win nes
wanna yagh yugin najjit nsemH-asn

ad ur fella smuddun iwaliwn
ad isaqsa willi d a ttenSirrifgh
wanna s-enn yiwi tugga irad ten-t ifk
nkka dar lqiyyud ula inemghurn
lli-d d a zzrigh ccbab inu fkin angh
miyyat naDuDnit dagh awn ixalf

anuwac ma iyyi ssugern igh isawl
miyya s lHsab ad ssendugh n tfunast
tann na mmi laH assendu ur inaqqs
gan agh akkw irgazn gh tiTT mggurn
awal iàdeln d làib ur a ten tini
gh lmmwakn ula gh lejmaàa ula asays
anuwac ka f itmuddu d tiram nes
ass nna as laH lkdub ar ad-t isski
akk ukan yawi ar d iZer lasrar nek
labudd ad tyawi i laàdu ar as ten mmaln

i rebbi a lmuHIbba d nniyt iSelHn
kkisent wanna kn ighuccan tmlim-t
kullu igan làib d qqelt nniyt
nger laHbab acku ddis a ur nettenlt
inna yyi làalim ghwui dari luSiyyt
wanna igan u laSl ...
yan ittiaSeln gh derrit mqqurn
iga rraS kigh a t yaddr yan s imi ns
imma yan ur igin gh derrit mqqurn


Lhadj Belaid improvise un poème (vers 1933). Devant lui, sur le sol, s'éparpillent ses compositions.

(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

 

 

Talb

a TTalb ittaran ilin s imeHDarn ad ur yili zzerb
ar izzray i TTelba tillwaH iTerrH ad ur yili zzerb
lHurba ccerbil lHurma tukayt lHurma LqDib
lHurma n lxatm Lhurma lemDemt lHurma ddeblij
lHurma n lkas ...
lHurma n ufus kigh irba liqqamt igit gh lbrrad
a id bab n TTabla yan lkas immimn iga ddwa n lHubb

rmigh takerrayt kcemgh f làib nek mligh-k i wiyyaD
kigh ar tiggira gh ay-k nemla serr inu temlamt i wiyyaD
yuf akk yut lbaàD s ssif negh lhint ig awn lbaruD
ula a imel serr nek i waàdaw nnun iluH gik làib


"TTalb" et "imHDarn"
par Louis J. Endres
années 30 du siècle dernier

(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

tukayt: voile

 

 

taliwin

mqqar tella tuga ar afud ilin
izammaren a làzib ur k yad lkimgh
asif n isuktan agh iggwiz ufulki
n waman d lbnian ula awa zzin icwan
a zagmuzen asif nnun ad ikka uDar
walaynni iqwDad lmurad lli ira

a kkigh-d taliwin nZer-d lebnia nes
nZer ccrajem wala jjellij ila ten

haqqan timizar n l'europe agh incer
lmàellm lkighD yawi-t-id isers-t
asin fellas lmanazzih ula ccrajem
d taccrafin wala jjellij ila ten
magh a ittenzzah lbaca kigh isafer
ad ikk lHkuma tin tmizar nes

a ait lmakan i rebbi duàayt
a yuri uDar imma han lHubb myarn
ufigh-d lHubb iga ljdid ur akkw sul
iri uDar inu tawada d làaqql
a ixf inu bidd akk nzzenz righ akk nara
gh lkighD i yan uHbib ufigh-t


le pacha Thami El Glaoui au début de son règne, cité dans la chanson ci-contre.


La Kasbah du pacha à Taliouine décrite ci-contre, aujourd'hui en ruine.

isuktan: "souktana" tribu chleuh entre le Haut et l' Anti-atlas sur son territoire se trouve la ville de Taliouine.
zagmuzen: Tribu chleuh voisine de Souktana.
taccrafin: créneaux
lbaca: le pacha El Glaoui.

(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

 

 

timgglijt

Ammeln d Guàabella ulla lah’kam n Timggiljt
D Cerg rad ten ajj acku laxbar-nsn ggutn
Imma Lh’ajj H’mad Ud’erd’ur iga lmàelm
Rebban tafunast ikfas lh’cic igabelt
Ghilad igh turu han akwffay is ran ad igguten
Lqayd Ajerrar àla slamat gh imawn n midden
Yusi Ujerrar lhem ghar wah’dut igabeltn a
Ig làfit gh ufus ig lbarud gh uz’elmad’-ns a
Irar sers làaql a ur imil yakwi h’ergent
Iffus walla cerq a id’d’uf, ar yakka ayda-ns
Ur iri skkwar d lflus, lhenna af tazzaln
Ar aqran làilm, ih’ubbu ulla id bab-ns
Sul inhu aylid ish’erm Rebbi d nabi-ngh
Yan inhan lmenkur urn iffel i saàt-ad-ngh
Si Àabdullah iga diaman mqar mz’z’in
Lfiàl-ns mqurn, s’ber-ns as ten derkn
A Cix Musa ben T’ayfur ibderk lfiàl-nk
Netta a iwalan imi uferan d uzangig-ns
Igh ur ten telkm tmZla yut ten uh’errig nes
Ligh tella tasast d lhul ger lqabayl
Kra mu iga asmun, ur sul iks’ud’ ijenjemten
Tla lkelma ula lqul ar yakka ayda-ns
Lqayd Lh’asan a ten aj a ten irh’em Rebbi-ns
Làarf imggura ddel ur a sent id iffel
Làarf imggura ddel ur a sent id iffel

Ad angh ur ig lbaàd làib kigh a tend’amgh
Han is agh h’gern midden ghil lhena isgaddangh
Ajjangh a nili gh lhena lamr ila bab-ns a
Ghilad ka id’her yan gh illa lyaqin d’uqt
Ghil id’her wanna gh illa liman sul ijanjemtn
Ghilad ka id’her yan is’bern ar yakka ayda-ns
Nàahdak Rebbi lagh yumern ar nettini s’ah’t a
Ulla Lh’ajj Lh’usayn at nbder s nad’mnegh
Ligh isker lbnya iliqen i tasut-ad-ngh
Ma gha tunasen d iqbilen ula aittmazirt
Iqum sulima s laluf, yumz’ lmàelem
Isen a ibnu s lh’did igtin gh tiddi-ns
Ixeld’ wayyad’ d lbus’lan ar ka sersn ddaln
Igasn jelij ilh’it aylligh ak iberm
Awind lmutur n trisinti ixdem gisen
Nàahdak rebbi lagh yumern ar nettini s’ah’t a

A merh’ba yiwid ugharas timuzunin
A maàlagid ay asyagh n tsbikin


(Trancrit par Rachid Agrour)


tiznit

tiznit lbucart irad tferH tmazirt
a yyih a bu ddayra
ula lbiban n SSur d lbruj lli gisn
a yyih a bu ddayra
i laqdam nnun a ccrif acku nHtajja ten
a yyih a bu ddayra
mulay lHasan a lukil n ugellid negh
a yyih a bu ddayra
tferH sers tmazirt igan tin ljdud nes
a yyih a bu ddayra
iferH lbaca d imexzniyyn ar tbendaqqn
a yyih a bu ddayra
ferHn lHukkam ferHn leàbid nettni d lebbwaxr
a yyih a bu ddayra
iferH lqqaDi d leàdul i ccrif d TTelba nes
a yyih a bu ddayra
ferHn isbbabn d lamin n ssuq iàemr
a yyih a bu ccahwa
ccix belaid d ssi lHusayn d lbaca derkn
a yyih a bu ddayra
ifka yasn lmexzen laden skern lbenia Ziln
a yyih a bu ddayra
ula lHajj lHusayn gw uglu illa d isn
a yyih a bu ddayra
lligh isker lbnia lli tra luqqt n saàt-ad negh
a yyih a bu ddayra
qumn lmakina ...

bendq: faire une révèrence
lebbwaxr: la garde noir du sultan crée par Moulay Ismael composée d'esclaves ayant juré fidelité au sultan sur le livre "Sahih al Boukhari" d'où leur surnom.
isbbabn: pl. de asbbab, le commercant

(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

 

 

Tomobil

wa ar ka talla Tumubil ar ka yalla ugharas
s uHbib iffagh tamazirt man ass irad-d urrin
maàlakun (?) a ccifur ar ittghar lqqelb nnun
wa ad nit inna yan iTTaf aHbib nes hennan
ass-ann ten tusi Tumubil ad laH lxabar nes

ad dagh ur nawi ddenb n yan s ikaln, yallah yallah

interprété par Hmad Amentag
(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

 

 

war laman

wa iyyih ya weddi
war laman ar issiwid igh a isawal
ilazm yan ad akkw izug igh as sellan
acku laman as iàib lli ur illin
lHurma sqqel n ddahab a talxatmt
akkwn zerragh gh ?????? ????? ?????
lHurma ntfelwin n jjaj lli isufun
gh ufus bu deblij igh ibidd a yasi atay
ifulki wawal n uHbib illan s lqul
ifulki wawal n ujdaà igh a isirir
ifulki wawal n uHbib igh a isawal
ifulki wawal n lHsab n tarriyalin

interprété par Hmad Amentag
(Trancrit par Aaziz Lahrouchi)

 

 


Retourner au site Imurig.net